کشف چند دانه گیاهی در یک پناهگاه سنگی در ارتفاعات جنوب مرودشت، بار دیگر پرونده هویت «هوم»؛ گیاه آیینی و رازآلود ایران باستان را گشوده است. ابوالحسن اتابکی، باستان‌شناس می‌گوید گیاه شناسایی‌شده یکی از نزدیک‌ترین گزینه‌ها به هوم توصیف‌شده در متون دینی و تاریخی است.
همشهری آنلاین- زهرا رفیعی: کشف دانه‌های یک گیاه در پناهگاهی سنگی در ارتفاعات جنوب مرودشت، بار دیگر یکی از قدیمی‌ترین معماهای مربوط به آیین‌های ایران باستان را مطرح کرده است؛ اینکه «هوم» که در متون دینی ایران باستان از آن به‌عنوان گیاهی مقدس و نیروبخش یاد شده، دقیقا چه گیاهی بوده است.
ابوالحسن اتابکی، باستان‌شناس و دکترای تاریخ، درباره این یافته می‌گوید: دانه‌های یک گیاه در یک شکاف سنگی و درون پناهگاهی سنگی، که روی آن با ساروج پوشیده شده بود، پیدا شده است. بررسی این دانه‌ها و مقایسه آنها با نمونه‌های گیاهی موجود در منطقه، پژوهشگران را به این احتمال رسانده که گیاه مورد نظر می‌تواند یکی از نزدیک‌ترین گزینه‌ها به هوم باستانی باشد.
هوم در متون ایران باستان
هوم در متون دینی ایران باستان جایگاه ویژه‌ای دارد و در «بندهش» و همچنین در «یسنا» های اوستا از آن نام برده شده است. اتابکی می‌گوید: هرودوت مورخ یونانی دو بار از این گیاه یاد کرده است. یک بار از وجود گیاهی در اطراف رود ارس که مصرف آن حالتی سکرآور داشته و بار دیگر درباره قوم سکاها می‌نویسد که دانه‌های این گیاه را روی سنگی داغ یا جوشان می‌ریختند و بخار حاصل از آن حالتی شبیه نشئگی ایجاد می‌کرد. مورخان رومی نیز گاهی به این گیاه اشاره کرده‌اند، آنها از اقوام مثل سکاهای، هوم‌ورگه یا هوم‌نوش در آپادانای شرق و شمال تخت جمشید یاد کرده‌اند. بر اساس اسناد تاریخی این گیاه تا دوره‌های ساسانی نیز بارها مورد استفاده قرار می‌گرفت. این گیاه در منابع دینی نمادی از گیاه «هوم سفید» است که در دریای باستانی فراخکرت می‌رویده و دو ماهی همواره از هوم سفید در برابر وزغی که اهریمن فرستاده بود نگهبانی می‌کردند؛ در کل گیاه هوم گیاه جاودانگی است.
نحوه مصرف گیاه هوم
ابوالحسن اتابکی به همشهری می‌گوید: آنچه که از منابع دینی می‌دانیم این است که ساقه و دانه‌های این گیاه را در هاون می‌کوبیدند و با شیر و آب مخلوط می‌کردند و افشره آن را می‌نوشیدند. آنها باور داشتند که هوم می‌توانسته موجب افزایش هوشیاری و تیزهوشی شود.
بذرهای مهر و موم شده
به اعتقاد این باستان شناس، گیاهانی مانند ریواس، اسپند، افدرا، خشخاش به اشتباه به هوم نسبت داده شده‌اند او می‌گوید: بیشتر باید از منابع دینی و نوشته‌های مورخان سراغ کشف گیاه هوم رفت. پس از پیدا شدن چند صد گرم دانه گیاهی از داخل شکافی پوشیده‌شده با ساروج، در یک پناهگاه سنگی در ارتفاعات پیرامون تخت‌جمشید، تحقیقات برای شناسایی و تطبیق این دانه‌ها با گیاه هوم آغاز شد. جست‌وجوها ما را به گیاهی در بالای روستای اتابک رساند که از نظر اندازه، سطح، رنگ و جرم شباهت کامل دارد. این گیاه در محدوده‌ای رشد می‌کند که گورهای توده سنگی مرتبط با زرتشتیان وجود دارد. چند سال است که این گیاه را بررسی می‌کنیم و با وجود تعداد زیادی دانه درون گل‌های این گیاه، هنوز جز چند شاخه بیشتر چیزی رشد نکرده است.
با وجود این شواهد، اتابکی نیز تأکید می‌کند که برای مشخص شدن هویت گیاه به بررسی‌های بیشتر نیاز است. او می‌گوید: قرار است نمونه‌های این گیاه برای بررسی‌های آزمایشگاهی در اختیار متخصصان قرار گیرد تا مشخص شود ویژگی‌های آن با چه گونه‌ای مطابقت دارد و آیا می‌توان ارتباط آن را با هوم توصیف‌شده در منابع تاریخی و دینی اثبات کرد یا خیر. با توجه به شواهد موجود، گیاه شناسایی‌شده یکی از نزدیک‌ترین گزینه‌ها به گیاه هوم است؛ اما آزمایش‌های علمی می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره هویت آن در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
کد خبر 1073699 منبع: روزنامه همشهری
-
ورود گردشگران خارجی به ایران ۳۲.۹ درصد کم شد | عراق همچنان در صدر بازارهای ورودی
-
گیاه مقدس هوم بعد از هزاران سال پیدا شد؟ | راز دانه های مهر و موم شده در تخت جمشید
-
رئیس جامعه راهنمایان گردشگری: جایگاه گردشگری در نظام حکمرانی بازتعریف شود
-
ترامپ زمان احتمالی پایان جنگ با ایران را اعلام کرد
-
حکم حبس برای الناز شاکردوست صادر شد | اولین واکنش وکیل این بازیگر
-
تیپ و استایل متفاوت هنرمندان در مراسم سالگرد درگذشت فرزند نسرین مقانلو
-
تیم ملی شده مدرسه پیرمردها | سه‌ماه زمان خوبی برای تغییرات است | هر دمبیل بازی می کنیم و برنامه‌ای نداریم
-
قوه قضائیه: سیاوش جمشیدی اعدام شد + عکس
-
افشاگری تکان دهنده: وزیر خارجه علت حمله به ایران را لو داد | پای سربازان آمریکایی چگونه به آتش ایران باز شد؟
-
حاج‌صفی: آقا جواد باعث افتخار من است | همین قلعه‌نویی دو سال دعوتم نکرد
-
ترامپ زمان احتمالی پایان جنگ با ایران را اعلام کرد
-
گنج عظیمی کشف کردیم ؛ ترامپ از حسادت خواهد مُرد
-
جلسه اضطراری ترامپ درباره ایران و یمن | تغییر نظر ترامپ؛حمله جدید در راه است؟
-
افشاگری تکان دهنده: وزیر خارجه علت حمله به ایران را لو داد | پای سربازان آمریکایی چگونه به آتش ایران باز شد؟
-
رزیتا غفاری، بازیگر نقش افتخارالملوک در «بامداد خمار» با استایلی متفاوت | تصاویر
-
تیپ و استایل متفاوت هنرمندان در مراسم سالگرد درگذشت فرزند نسرین مقانلو
-
چراغ سبز لژیونر پرمشتری برای پیوستن به استقلال در نیم‌فصل+ عکس
-
انگلیس یاغی شده است! ؛ حمله بی سابقه نتانیاهو به لندن
-
لیست خرید جذاب بختیاری‌زاده؛ دو لژیونر سرشناس ۲خارجی و ۳ ستاره لیگ برتر
-
قوه قضائیه: سیاوش جمشیدی اعدام شد + عکس
-
روستای گمشده زیر یک مزرعه مدفون شده بود | عکس
-
بقایای شهر گمشدۀ باستانی در جریان احداث خط لولۀ گاز | عکس
-
این کتیبۀ ساسانی درباره یک جشن در ماه دی است | عکس
-
ردپای مواد افیونی در مقبره فرعون؟ | عکس
-
کشف دانه برنج ۳ هزار ساله در آمل + فیلم