پنجاهویکمین شماره مجموعه «در قاب یک سند» به مناسبت هفتم تیرماه، روز قوه قضائیه، به معرفی سند ابلاغ «قانون اصول تشکیلات وزارت عدلیه» مصوب ۲۷ تیر ۱۳۰۷ اختصاص دارد.
به گزارش خبرگزاری مهر، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم، قدیمی و گاه مغفولمانده در گنجینه آرشیوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران طراحی شده است. در هر نوبت از این مجموعه، یکی از اسناد، رویدادها یا پروندههای شاخص آرشیوی معرفی و بستر تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن برای مخاطبان تبیین میشود. پنجاهویکمین شماره مجموعه «در قاب یک سند» به مناسبت هفتم تیرماه، روز قوه قضائیه، به معرفی سند ابلاغ «قانون اصول تشکیلات وزارت عدلیه» مصوب ۲۷ تیر ۱۳۰۷ اختصاص دارد.
تلاش برای اصلاح و ساماندهی نظام قضایی ایران در دوره قاجار و با اقدامات امیرکبیر آغاز شد. این اصلاحات با هدف انتظامبخشی به محاکم، بهبود روند دادرسی و گسترش نظارت دولت بر عدلیه صورت گرفت. ناصرالدینشاه نیز با صدور فرمانهایی برای رسیدگی به شکایات مردم، تدوین دستورالعمل دیوانخانه عدلیه و اصلاح تشکیلات وزارت عدلیه، این روند را ادامه داد.
پس از پیروزی انقلاب مشروطه در سال ۱۳۲۴ قمری، اصل حاکمیت قانون و عدالت در متمم قانون اساسی، مصوب ۲۹ شعبان ۱۳۲۵ قمری، مورد تأکید قرار گرفت. در ادامه این تحولات، محکمه جزا و محکمه استیناف در تهران تأسیس شد و در سال ۱۳۲۸ قمری نیز نهاد مدعیالعموم شکل گرفت.
اصلاحات نظام قضایی در دوره پهلوی با وزارت علیاکبر داور وارد مرحله تازهای شد. داور در بهمنماه ۱۳۰۵، چند روز پس از انتصاب به وزارت عدلیه، با تصویب مادهواحدهای در مجلس، اختیارات ویژهای برای اصلاح ساختار عدلیه دریافت کرد. بر پایه این اختیارات، عدلیه جدید در اردیبهشتماه ۱۳۰۶ بهصورت آزمایشی در تهران آغاز به کار کرد.
این تحولات در امتداد اصلاحاتی قرار داشت که پس از انقلاب مشروطه آغاز شده بود. یکی از مهمترین ویژگیهای این دوره، عرفیشدن نظام قضایی و محدودشدن صلاحیت محاکم شرع به امور احوال شخصیه، از جمله نکاح و طلاق، بود. این رویکرد از دوره مشروطه از سوی بخشی از روشنفکران و اصلاحطلبان پیگیری میشد.
«قانون اصول تشکیلات عدلیه» مشتمل بر ۱۱۸ ماده و چند تبصره، در ۲۷ تیرماه ۱۳۰۷ به تصویب کمیسیون عدلیه مجلس شورای ملی رسید. این قانون، ساختار اداری وزارت عدلیه، محاکم عمومی و اختصاصی، اداره مدعیان عمومی، دفاتر محاکم، اجرای احکام و امور مربوط به وکلای عدلیه را مشخص میکرد.
در مقدمه قانون، تشکیلات اداری وزارت عدلیه تبیین شده و در ماده دوم، محاکم به دو دسته عمومی و اختصاصی تقسیم شدهاند. براساس ماده ششم نیز تقسیمات قضایی کشور از نظر تأسیس محاکم عدلیه شامل سه حوزه صلحیه، ابتدایی و استینافی بوده است.
باب نخست قانون به محاکم عمومی عدلیه اختصاص دارد و محاکم صلحیه، محاکم ابتدایی، محاکم استیناف و دیوان عالی تمیز را در بر میگیرد. باب دوم به محاکم اختصاصی میپردازد و شامل محاکم شرع، حکام صلح، محاکم تجارت و محکمه انتظامی است.
باب سوم به چگونگی تشکیل و اداره مدعیان عمومی و وظایف آنان اختصاص دارد. در باب چهارم نیز مقررات مربوط به دفاتر محاکم، اجرای احکام و وکلای عدلیه بیان شده است. باب پنجم قانون نیز مواد مخصوصه را در بر میگیرد.
سند حاضر در مجموع شامل ۱۹ صفحه است که در این شماره از مجموعه «در قاب یک سند»، سه صفحه از آن برای آشنایی مخاطبان ارائه شده است. این سند در دوم مردادماه ۱۳۰۷ ایجاد شده و با شناسه «۵۲۵۸۸-۳۱۰» در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود.
کد مطلب 6875357 
طاهره تهرانی
-
فیش حقوقی کامران فانی در کتابخانه مجلس سنا
-
اعلامیه امام خمینی(ره) در مخالفت با کاپیتولاسیون در اسناد ملی
-
برنامههای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اعلام شد
-
نامه قدردانی ثمینه باغچهبان از وزیر آموزش و پرورش
-
کشف اسنادی از مرمّت آثار کمالالملک در سال ۱۳۴۸ هجری شمسی
-
اولین پادشاه بعد از اسلام که از واژه «ایران» استفاده کرد چه کسی بود؟
-
سارق گوشواره کودکان سرخه دستگیر شد؛ پایان ۴۸ساعته به سرقتهای سریالی
-
برپایی ۴ موکب محوری برای پذیرایی از زائران بدرقه امام شهید در گیلان
-
نامی: آیین وداع با رهبر شهید تجلی وحدت و سرمایه اجتماعی ملت ایران است
-
بازگشت بندر شهید باهنر به مدار رونق و از سرگیری صادرات کالاهای غیرنفتی
-
چهار دیوارنگاره به مناسبت آیین تدفین رهبر شهید در حرم رضوی نصب شد
-
زاهدان میزبان بازگشت ناوباندوم شهید «حسین ستوده»
-
۵ صیاد ایرانی محبوس در پاکستان به کشور بازگشتند
-
آمادهباش راهداری بوشهر برای تأمین ایمنی زائران تشییع قائد شهید
-
کاهش ۳۰ درصدی جمعیت کیفری در فارس طی ۱۵ ماهه گذشته
-
حسینپور: مردم خارگ حضوری پرشور در مراسم تشییع امام شهید خواهند داشت
-
آرژانتین و مسی از غافلگیری بزرگ فرار کردند/ کیپ ورد بازندهِ ماندگار
-
سه شنبه شهر تهران تعطیل است یا استان تهران؟
-
چهره ۱۶ تیم مرحله یکهشتم نهایی جامجهانی ۲۰۲۶ مشخص شد + عکس
-
پوشش زنده مراسم وداع با پیکر رهبر شهید ایران در رسانههای جهان
-
رقم درخواستی اسکوچیچ از پرسپولیس مشخص شد/ کنایه برای ادامه خانهنشینی!
-
برخورد خودرو با گردشگران در بوکان ۱۴ مصدوم و یک فوتی برجا گذاشت
-
حماسه وداع با آقای شهید ایران؛ خروش عاشقان در مصلای امام خمینی(ره)
-
تفحص پیکر شهید مدافع تنگه هرمز در نزدیکیهای عمان
-
رکوردهایی که «مسی» به جا گذشت؛ عبور لیونل از رکورد «دیهگو مارادونا»
-
حمله پلنگ به دام اهلی در رودان
-
روزنامههای اقتصادی شنبه ۱۳ تیر ۱۴۰۵
-
روزنامههای صبح شنبه ۱۳ تیر ۱۴۰۵
- فروش مواد شیمیایی
- قیمت ایمپلنت
- قیمت طلا آنلاین
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- خرید ادکلن
- تور کربلا ایلیا گشت
- رنگ پلی اورتان
- استند تسلیت
- بلیط هواپیما
- پرشین هتل
- نمایندگی بوش در تهران
- بهترین جراح بینی
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه