احکام سبز به جای زندان | وقتی مجازات، خدمت به طبیعت می‌ شود

قضات ایرانی با صدور «احکام سبز» برای برخی متخلفان، مجازات را به فرصتی برای جبران خسارت و حفاظت از محیط زیست تبدیل کرده‌ اند.

همشهری‌آنلاین – مجید جباری: قدردانی سازمان حفاظت محیط‌ زیست از قضاتی که «احکام سبز» صادر کرده‌اند، بار دیگر توجه‌ ها را به نوع دیگر از برخورد قضایی جلب کرده است که در آن مجازات به‌جای حبس، با جبران خسارت و حفاظت از طبیعت و محیط‌ زیست همراه می‌شود. احکام سبز به آرایی گفته می‌شود که قاضی در پرونده‌های محیط‌زیستی یا دیگر جرائم، متناسب با نوع تخلف، مجازات‌های جایگزین زندان را در نظر می‌گیرد و متخلف را به مشارکت مستقیم در حفظ محیط ‌زیست وادار می‌کند. احکام سبز برای متخلفانی صادر می‌شود که سابقه کیفری ندارند و جرم آن‌ها از شدت بالایی برخوردار نیست. این احکام با هدف اصلاح رفتار متخلف و جبران بخشی از خسارت واردشده به محیط ‌زیست به اجرا در می‌آیند و شکل‌های مختلفی دارند. از کاشت نهال و ساخت آبشخور برای حیات‌وحش گرفته تا پاکسازی مناطق طبیعی، همکاری با محیط‌ بانان و فعالیت‌های آموزشی یا فرهنگی در حوزه محیط ‌زیست. کارشناسان محیط ‌زیست معتقدند که این رویکرد، به ‌ویژه در جوامع محلی اثرگذاری بیشتری نسبت به جرائمی مانند حبس دارد و احتمال تکرار تخلف را کاهش می‌دهد.

احکام سبز، هدفمند و تحت نظارت باشد

فرمانده یگان حفاظت محیط‌ زیست با اشاره به صدور احکام سبز برای متخلفان گفت: این احکام در مواردی که جرم از شدت بالایی برخوردار نیست می‌تواند موثرتر از حبس عمل کند.

سردار رضا رستگار در گفت‌وگو با همشهری‌آنلاین افزود: در برخی تخلفات که ماهیت آنها به ‌گونه‌ ای نیست که نیازمند زندان باشد، چنین احکامی هم جنبه اصلاحی دارد و هم می‌تواند جبران‌کننده خطای ارتکابی باشد. اقداماتی مانند الزام به مطالعه و تولید محتوای آموزشی، مشارکت در فعالیت‌های محیط‌ زیستی، ساماندهی فضاهای طبیعی، کاشت درخت یا ساخت آبشخور برای حیات‌وحش، نمونه‌هایی از این احکام هستند که آثار مثبت بر طبیعت و جامعه دارند.

او با بیان اینکه صدور این احکام باید متناسب با نوع جرم، میزان تخلف و سابقه متهم باشد، تصریح کرد: در مواردی که متخلف، فاقد سابقه کیفری است و در محل زندگی خود به خوشنامی شناخته می‌شود، صدور حکم سبز با هدف تنبیه و پیشگیری از تکرار تخلف، قابل دفاع و موثر است. اما باید تاکید کرد که این احکام برای همه جرائم و متخلفان صدق نمی‌کند. اشخاص سابقه ‌دار، متخلفان حرفه‌ای و افرادی که به‌ صورت مستمر و عامدانه مرتکب جرایم سنگین محیط ‌زیستی می‌شوند، مشمول احکام سبز نیستند. قانون نیز در این موارد به صراحت می‌گوید که نباید از احکام جایگزین حبس استفاده شود و برخورد باید قاطع، بازدارنده و متناسب با شدت جرم باشد.

سردار رستگار گفت: حتی در مواردی که همکاری متهم با محیط‌بانان به عنوان حکم جایگزین صادر می‌شود، این همکاری باید طبقه ‌بندی‌شده، هدفمند و تحت نظارت کامل باشد و متناسب با توان، تخصص و سطح تخلف فرد خاطی تعریف شود. ضمن اینکه نباید هر نوع فعالیت حساس محیط ‌بانی به او واگذار شود.

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: احکام سبز زمانی اثربخش خواهند بود که با تشخیص قاضی، هماهنگی با بخش حقوقی سازمان، مدیران استانی و یگان حفاظت محیط ‌زیست صادر شوند. این رویکرد می‌تواند برای متخلفان کم‌خطر، جنبه بازدارنده و اصلاحی داشته باشد و برای جامعه هم پیام روشنی از حفاظت مسئولانه از محیط‌ زیست ارسال کند.

۵ نمونه شاخص از صدور احکام سبز

حکم قاضی برای شکارچی بیستون: شکارچی غیرمجاز که آبان امسال در پناهگاه حیات‌ وحش بیستون اقدام به شکار کرده بود، از سوی قاضی به حضور در گشت و کنترل، مهار آتش و ساخت آبشخور برای حیات‌وحش محکوم شد.

یک ماه پاکسازی رودخانه خرم آباد: فردی که پسماند و نخاله‌های ساختمانی را در حاشیه رودخانه خرم آباد رها کرده بود توسط قاضی به ۳۰ روز خدمات عمومی پاکسازی رودخانه محکوم شد.

کاشت ۸۰ درخت در بیله سوار: هشت نفر که کاه و کلش را در اراضی کشاورزی بیله‌سوار اردبیل را سوزانده و به محیط‌ زیست آسیب زده بودند از سوی قاضی به کاشت ۸۰ اصله درخت در محل وقوع تخلف محکوم شدند.

۵۴۰ ساعت پاکسازی جاده کندوان: شکارچی متخلفی که در در منطقه حفاظت‌شده البرز مرکزی در مرزن آباد مازندران کل شکار کرده بود، به انجام ۵۴۰ ساعت خدمات عمومی پاکسازی زباله از حاشیه جاده کندوان محکوم شد.

رهاسازی ۱۲ هزار بچه ماهی: دو متخلف که در تالاب شادگان با موتور برق ماهی‌صید کرده بودند، به ‌جای حبس با حکم سبز قاضی به رهاسازی ۱۲ هزار قطعه بچه ‌ماهی در تالاب شادگان محکوم شدند.

کد خبر 1004192 منبع: همشهری آنلاین

• بارش گسترده برف و باران در تمام ۳۱ استان ایران | دی‌ماه پربارش از راه رسید

• پیش‌بینی چهره برجسته هواشناسی درباره بارش‌های زمستانی | وضعیت ۶ استان از نظر بارشی نامطلوب است | کدام استان‌ها بیشترین بارش را خواهند داشت؟

• ایران از خشکسالی شدید ۸۴ درصدی به ترسالی مثبت ۴ درصدی رسید | شدت خشکسالی در تهران ۲۰ درصد کاهش یافت | اقلیم ایران واقعا شگفت‌انگیز است

• هشدار باران سیل‌آسا و کولاک برف در ۱۰ استان

• ثبت صحنه‌ای بی‌نظیر در حیات وحش ایران | پرنده افسانه‌ای هما، مهمان شکار عقاب شد

• هیولای هفت‌متری؛ بزرگترین ماهی رودخانه‌ای صید شده در طول تاریخ | عکس

• یک موج بارشی دیگر در راه ایران برای چهارشنبه

• شاه لوله این سد بزرگ شکست؛ آب این شهرها قطع خواهد بود

• ناوشکن‌هایی می‌سازم که ۱۰۰ برابر مرگبارتر از نسل فعلی‌اند | دستور ساخت بزرگترین کشتی‌های جنگی تاریخ کشور را دادم

• وزرای در صف استیضاح به ۹ نفر رسیدند + اسامی‌

• حمله به ایران اشتباه بود | آنها برنامه اتمی‌ را به جایی می‌برند که دست هیچکس به آن نرسد!

• ایران از خشکسالی شدید ۸۴ درصدی به ترسالی مثبت ۴ درصدی رسید | شدت خشکسالی در تهران ۲۰ درصد کاهش یافت | اقلیم ایران واقعا شگفت‌انگیز است

• ۶۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان هزینه مهمانی استقلال؟ | فقط در حال جشن‌گرفتن بودی!

• بیرانوند پیگیر پنجره استقلال؛ باید این انتقال انجام شود این بار!

• ناوشکن‌هایی می‌سازم که ۱۰۰ برابر مرگبارتر از نسل فعلی‌اند | دستور ساخت بزرگترین کشتی‌های جنگی تاریخ کشور را دادم

• بارش گسترده برف و باران در تمام ۳۱ استان ایران | دی‌ماه پربارش از راه رسید

• حمله به ایران اشتباه بود | آنها برنامه اتمی‌ را به جایی می‌برند که دست هیچکس به آن نرسد!

• روایت ممنوعه جنگ فاش شد: موشک‌های ایران دقیقاً به وسط خال زدند!

• پیغام از ستاره استقلال به پرسپولیس؛ نیم‌فصل بخواهید سرخپوش می‌شوم

• بیرانوند پیگیر پنجره استقلال؛ باید این انتقال انجام شود این بار!

• اظهارات جدید بنیامین نتانیاهو درباره ایران

• دست‌درازی هولناک ۵ پسر به خواهران نوجوان + جزئیات

• بسیار ناراحتم؛نیمکت استقلال حق من بود | ساپینتو فلسفه ندارد و فقط یه یک دلیل گاهی نتیجه می‌گیرد

• وزرای در صف استیضاح به ۹ نفر رسیدند + اسامی‌

• خدمات اجتماعی؛ جایگزین مجازات حبس

• مجازات جایگزین به جای حبس‌های موقت

• سواد‌آموزی جایگزین حبس

• پرونده سلاخی روباه در دوراهی حبس و مجازات جایگزین

• احکام محیط زیستی جایگزین حبس صادر شود